,,SZKOŁA BLIŻEJ ŻYCIA’’
PROGRAM ZAJĘĆ POZALEKCYJNYCH DLA UCZNIÓW SZKOŁY PODSTAWOWEJ NR 9 w ELBLĄGU Z FIZYKI
mgr inż. Mirosława Semczuk
Wstęp
Doświadczenie jest nierozerwalnie związane z
możliwością łatwiejszego przyswajania wiedzy przez
ucznia.
Wykształca w uczniach zmysł obserwacji, możliwość
logicznego myślenia i wyciągania wniosków
dotyczących otaczającej rzeczywistości.
Uczeń, wykonując proste eksperymenty za pomocą
dostępnych przedmiotów (np. patyczki, linijka,
sznurek, plastelina), nabywa szeregu niezmiernie
ważnych umiejętności. Bawiąc się, wykonuje
konkretne pomiary i samodzielnie je opracowuje.
Dzięki wykonanym przez uczniów doświadczeniom,
nauczyciel zyskuje też gotowy materiał, pomocny
w przeprowadzeniu nowej lekcji lub podsumowaniu
poprzedniej.
Szczegółowe cele edukacyjne zajęć:
-zapoznanie z podstawowymi prawami opisującymi
przebieg zjawisk fizycznych, procesami,
-rozwijanie umiejętności badawczych; dokonywanie
obserwacji, przeprowadzanie eksperymentów,
-ukazywanie powiązań wiedzy zdobytej na lekcjach
z sytuacjami zachodzącymi w życiu codziennym
oraz innymi dziedzinami wiedzy,
-wykazywanie konieczności stosowania
doświadczenia jako sposobu weryfikacji hipotez,
-rozwijanie umiejętności manualnych przy
wykonywaniu indywidualnych doświadczeń.
Forma zajęć:
grupowa, zespołowa.
Metody:
słowne, badawcze.
Przykładowy scenariusz zajeć – Rola Słonca
Temat: Zjawisko odbicia światła
Cel zajęć:
Wiadomości:
Uczeń
-wyjaśnia prawo odbicia światła,
-opisuje zasadę powstawania obrazu w zwierciadle płaskim,
-określa przyczyny rozpraszania światła,
-podaje przykłady zjawisk odbicia, rozproszenia światła
w życiu codziennym.
Umiejętności:
Uczeń
-konstruuje promień padający i odbity od zwierciadła,
-rysuje obraz uzyskany w zwierciadle płaskim,
-wyjaśnia, kiedy następuje rozproszenie światła,
-podaje przykłady rozproszenia światła.
Postawy:
Uczeń
-starannie i estetycznie wykonuje rysunki,
-przekonuje się, jak ważną rolę spełnia wnikliwa obserwacja
zjawisk fizycznych z naszego otoczenia,
-mobilizuje się do poszukiwania wyjaśnień zjawisk
fizycznych, dzieląc się spostrzeżeniami i wiedzą
z kolegami.
Metody: słowne- pogadanka,
praca z zeszytem przy użyciu linijek i kolorowych kredek,
badawcze-doświadczenia uczniów.
Formy pracy: w zespołach, indywidualna.
Środki dydaktyczne: źródło światła (latarka, lampka ), zwierciadło
płaskie, folia aluminiowa, ława optyczna, bombki
choinkowe, zeszyty ,linijki, kredki.
Przebieg zajęć:
1.Faza wprowadzająca:
-czynności organizacyjne,
-uczniowie odpowiadają na pytania z własnej obserwacji:
a) Jakie znasz rodzaje źródeł światła?
b) Podaj przykłady naturalnych i sztucznych źródeł światła.
Odpowiedzi uczniów zawierają informacje:
- Źródła światła są naturalne i sztuczne. Naturalne źródła światła pochodzą od ciał, które same wytwarzają światło (Słońce, gwiazdy, naturalne wulkany, niektóre organizmy żywe: świetliki, ryby głębinowe, błyskawica). Sztuczne źródła światła wytworzył człowiek. Są to np.: świece, lampy naftowe i elektryczne, świetlówki, lasery.
c) Jakie dowody świadczą o prostoliniowym rozchodzeniu się światła?
- Prostoliniową naturę światła możemy zaobserwować w świetle lasera, podczas przechodzenia światła przez małe otwory np. : przez dziurkę od klucza lub przez korony drzew. Zjawisko cienia i półcienia potwierdza również zasadę prostoliniowego rozchodzenia światła.
d) Wyjaśnij zjawisko cienia i półcienia.
- Cień to obszar, do którego nie dociera światło, a półcień to obszar, gdzie światło dociera tylko częściowo.
Przykłady cienia i półcienia można wyjaśnić podczas zaćmienia Słońca i Księżyca (wyjaśnia nauczyciel).
2.Faza realizacyjna:
- wyjaśnienie uczniom, na czym będzie polegała ich praca na zajęciach:
Uczniowie zostają podzieleni na pięć zespołów czteroosobowych. Każda grupa dostaje do przestudiowania i opracowania to samo zadanie . Grupa ma za zadanie wykonać doświadczenie według karty pracy, przedyskutować osiągnięty rezultat, uzupełnić kartę pracy, porównać z rezultatami innych grup. W każdej grupie zostaje wybrany lider, sekretarz i sprawozdawca
3.Faza podsumowująca:
-sprawozdawcy prezentują wykonane zadania,
-uczniowie porównują je z innymi rezultatami,
-uczniowie wyciągają właściwe wnioski.
Bądź ostrożny w nauce, bo błąd w nauce to więcej niż grzech.
ZADANIE NR 1
Ustaw zwierciadło przed sobą, prostopadle do kartki papieru, położonej na stole tak, żeby zobaczyć w zwierciadle odbicie kolegi, siedzącego obok.
Czy potrafisz wyjaśnić, dlaczego tak się dzieje. Spróbuj narysować na tej kartce bieg promienia świetlnego.
Sprawdź, czy słusznie rozumujesz z kolegami w grupie.
Czy wiesz, na czym polega „łapanie zajączka”?
Prawidłowa odpowiedź do ZADANIA NR 1
Zachodzi zjawisko odbicia światła. Kąt padania równa się kątowi odbicia.
Promień, padając na powierzchnię zwierciadła, ulega odbiciu.
W „ łapaniu zajączka” wykorzystuje się zjawisko odbicia światła. Ustawiamy zwierciadło tak, żeby „złapać” światło słoneczne w nim, a następnie kierujemy je, korzystając z prawa odbicia światła, w stronę osoby lub przedmiotu.
ZADANIE NR 2
Ustaw zwierciadło przed sobą, prostopadle do powierzchni stołu. Kartkę oprzyj na swojej piersi tak, żeby była widoczna w zwierciadle. Spróbuj napisać swoje imię i nazwisko tak, żeby można było je odczytać w zwierciadle.
Napisz, jaki uzyskałeś obraz.
A teraz napisz to samo bez użycia zwierciadła. Napis odczytany w lustrze ma być poprawny.
Czy było łatwo wykonać to zadanie?.
Odpowiedź do ZADANIA NR 2
W zwierciadle płaskim powstaje obraz prosty, tej samej wielkości, w którym lewa strona przedmiotu zamieniona jest w prawą.
ZADANIE NR 3
Ustaw zwierciadło przed sobą. Zastanów się, gdzie powstaje obraz twojej osoby. Czy jest on realny? Uzupełnij do tego rysunek, korzystając z tego, co zobaczyłeś.
Odpowiedź do ZADANIA NR 3
Promienie świetne, odbite od zwierciadła, nigdy nie spotkają się z tej strony zwierciadła, co promienie padające. Natomiast przedłużenia promieni odbitych spotykają się w jednym punkcie.
Obraz zatem jest pozorny, prosty, tej samej wielkości.
ZADANIE NR 4
Ułóż na stole gładką folię aluminiową. Opisz, jaki obraz dowolnego przedmiotu w niej uzyskałeś.
Następnie pognieć folię i opisz, jaki obraz tym razem uzyskałeś. Uzupełnij rysunek.
Odpowiedź do ZADANIA NR 4
Światło promieni równoległych ulega odbiciu od powierzchni gładkich w tym samym kierunku. Obraz jest wyraźny, powstaje taki sam, jak w zwierciadle płaskim.
Od powierzchni chropowatej światło odbija się w różnych kierunkach. Takie odbicie nazywamy rozproszeniem światła. Nadal jednak prawo odbicia jest zastosowane.
ZADANIE NR 5
Przyjrzyj się swojemu odbiciu w dwóch różnych bombkach choinkowych. Wyjaśnij, jaki obraz uzyskałeś w każdej z nich. Gdzie jeszcze spotkałeś się z tym zjawiskiem? Czy jesteś w stanie wykonać do tego rysunek?
Odpowiedź do ZADANIA NR 5
W pierwszej bombce zachodzi zjawisko odbicia światła od powierzchni gładkiej, błyszczącej.
W drugim przypadku mamy do czynienia z rozproszeniem światła.
Podobne zjawiska zachodzą na mokrej i suchej tablicy szkolnej, na mokrym i suchym asfalcie.
Rola Słońca.
Temat: Zjawisko załamania światła.
Cel zajęć:
Wiadomości:
Uczeń
- definiuje zjawisko załamania światła,
- podaje przykłady występowania zjawiska załamania światła w przyrodzie i życiu codziennym,
- określa przyczyny załamania światła.
Umiejętności:
Uczeń
- projektuje i przeprowadza doświadczenie, wykazujące zjawisko załamania światła,
- rysuje bieg promienia na granicy dwóch ośrodków o różnej gęstości,
- opisuje zasady powstawania załamania promienia świetlnego.
Postawy:
Uczeń
- pracuje kolektywnie w grupie,
- wykazuje postawę koleżeństwa, solidarności i życzliwości,
- uświadamia sobie, jak wielką rolę mają odkrycia naukowe dla rozwoju cywilizacji,
- kształtuje w sobie szacunek dla ludzi nauki.
Metody: słowne- pogadanka, praca z zeszytem ćwiczeń i podręcznikiem,
badawcze- doświadczenia nauczyciela i uczniów.
Formy pracy: indywidualna, w zespołach.
Środki dydaktyczne: źródło światła (latarka, lampka), ława optyczna, szklanka, łyżka, zeszyty ćwiczeń, podręczniki, foliogram z odpowiedziami, grafoskop.
Przebieg zajęć:
1. Faza wprowadzająca:
- czynności organizacyjne,
a) Wyjaśnij, jak odbija się światło.
Odpowiedzi uczniów zawierają informacje:
- przy odbiciu światła od powierzchni gładkiej wypolerowanej, obraz powstaje taki sam.
- przy odbiciu od powierzchni chropowatej obrazu nie ma.
b) Jakie obrazy powstają w zwierciadle płaskim?
- w zwierciadle płaskim powstaje obraz pozorny, prosty, tej samej wielkości, strona prawa odpowiada stronie lewej w zwierciadle.
c) Na czym polega zjawisko rozproszenia światła?
- od powierzchni chropowatej światło odbija się w różnych kierunkach. Takie odbicie nazywamy rozproszeniem światła.
W każdym punkcie tej powierzchni następuje odbicie światła zgodnie z prawem odbicia światła.
d) Podaj przykłady, gdzie występują zjawiska odbicia światła.
- zjawisko odbicia występuje wtedy, kiedy przeglądamy się w lustrze, kiedy chcemy obejrzeć coś z tyłu bez oglądania się.
Zjawisko odbicia stosowane jest w łodziach podwodnych ( peryskopy), w światełkach odblaskowych np. w rowerze.
Światło rozpraszając się na różnych przedmiotach dostarcza nam informacji o tych przedmiotach.
2. Faza realizacyjna:
- przedstawienie tematu zajęć: Zjawisko załamania światła,
- krótka pogadanka na temat obserwacji zjawiska załamania światła z życia codziennego,
- zademonstrowanie przez nauczyciela doświadczeń za pomocą ławy optycznej zjawiska załamania światła na granicy dwóch ośrodków o różnej gęstości:
w płytce równoległościennej
w pryzmacie, gdzie następuje rozszczepienie światła na kolory od czerwonego do fioletowego.
- wyjaśnienie uczniom, na czym będzie polegała ich praca na lekcji w grupach czteroosobowych, każda grupa dostaje te same zadania ( 5), próbuje rozwiązać je.
3. Faza podsumowująca:
- następuje konfrontacja prac uczniów przez porównanie odpowiedzi własnych z podanymi na foliogramie,
- omówienie tych prac, wyciągnięcie wniosków.
Biedny jest tylko ten, kto nie ma wiedzy.
ZADANIE NR 1
Obejrzyj łyżeczkę zanurzoną w szklance z wodą z różnych stron. Kiedy widzisz taki obraz, jak na rysunku i dlaczego?
ZADANIE NR 2
Jesteś na basenie. Wpadła ci do wody moneta. W którym punkcie 1, czy 2 jest ta moneta? Jak to wytłumaczysz?
ZADANIE NR 3
Dlaczego nogi chłopca, stojącego w wodzie, wydają się krótsze niż w rzeczywistości?
ZADANIE NR 4
Na dnie kubeczka leży moneta niewidoczna dla patrzącego na nią Bartka. Dlaczego po wypełnieniu kubeczka wodą Bartek zobaczy monetę?
ZADANIE NR 5
Gdzie spotkałeś się ze zjawiskiem barwnym światła w przyrodzie? Wytłumacz, jak ono powstaje.
ODPOWIEDZI DO ZADAŃ
1.Jeśli szklankę z wodą ustawimy na wysokości wzroku tak, żeby wzrok
padał na granicę ośrodka woda- powietrze, to zauważymy załamanie
łyżeczki. Jest to dowód na to, że na granicy dwóch ośrodków o różnej
gęstości następuje załamanie światła.
2.Moneta znajduje się w punkcie 2. Na granicy powietrze- woda następuje
załamanie światła, co powoduje błędną ocenę głębokości.
3.Widzimy pozorny obraz nóg chłopca, który powstaje na przedłużeniu
promieni załamanych.
4.Moneta oświetlona jest światłem rozproszonym. Światło odbite od
monety pada na powierzchnię wody i tam następuje załamanie, po
czym wpada do oka obserwatora. Bez wody nie ma załamania i moneta
nie jest widoczna.
5.Ze zjawiskiem rozszczepienia światła spotykamy się przy powstawaniu
tęczy na niebie. Tysiące drobniutkich kropelek wody znajdujących się
po deszczu w powietrzu, są dla światła jak małe pryzmaty. Światło
załamuje się dwukrotnie, rozdziela na światła barwne- fioletowe na
dole, czerwone na górze.
PROPOZYCJE DOŚWIADCZEŃ ZJAWISK FIZYCZNYCH DŹWIĘK
1.Napełnij jednakowe, wysokie szklanki wodą (do różnych wysokości
słupa wody). Sprawdź, uderzając lekko metalową łyżką, kiedy
wysokość wydawanego dźwięku wzrasta, a kiedy maleje.
Następnie zamocuj w imadle brzeszczot metalowy, wydłużając
lub skracając ramię brzeszczotu. Sprawdź różnicę w wysokości
dźwięku i częstotliwość odchyleń brzeszczotu.
Odpowiedź:
Im mniej wody w naczyniu, tym dźwięk jest wyższy i ma większą
częstotliwość. Podobne zjawisko występuje podczas skracania
i wydłużania ramienia brzeszczotu. W jednym i drugim przypadku
maleje długość fali dźwiękowej, czyli wzrasta częstotliwość i
wysokość wydawanego dźwięku. Podobnie dzieje się podczas
skracania strun w instrumentach muzycznych.
2.Pusty wysoki słoik umieść na wysokości ust otworem wylotowym
słoika naprzeciw ust. Krzyknij do słoika. Następnie odłóż słoik i
krzyknij ponownie. Czy zauważyłeś różnicę w wydawanych dźwiękach?
Czy potrafisz to wyjaśnić?
Odpowiedź:
Różnica w dźwiękach jest zauważalna. W pierwszym przypadku
dźwięk odbija się od dna słoika. Powoduje to dłuższy okres
brzmienia dźwięku, gdyż dźwięk odbity od dna słoika dociera
do nas z pewnym opóźnieniem. Występuje tu zjawisko echa.
W drugim przypadku dźwięk ulega rozproszeniu.
3.Jeden kamerton widełkowy umocowano na pudle rezonansowym, a
a drugi taki sam kamerton znajduje się na sztywnej podstawce.
Po jednakowym pobudzeniu obu kamertonów do drgań okazało się,
że kamerton na podstawce i kamerton na pudle rezonansowym
wydają różne dźwięki. Jaki może być powód tej różnicy w głośności
i czasie drgań obu kamertonów? Na czym polega ta różnica?
Odpowiedź:
Po jednakowym pobudzeniu obu kamertonów do drgań okazało się,
że kamerton na podstawce wytwarza dźwięk cichy, ale przez długi
czas, natomiast kamerton na pudle rezonansowym wytwarza dźwięk
głośny, ale w krótkim czasie. Kamerton na pudle rezonansowym
pobudza do drgań powietrze wewnątrz pudła, wskutek tego szybciej
traci swoją energię.
MAGNETYZM
4.W jaki sposób mając igłę magnetyczną odróżnić, który z dwóch
kawałków stali jest namagnesowany, a który nie namagnesowany?
Odpowiedź:
Nie namagnesowany kawałek żelaza przyciąga dowolny biegun
Igły magnetycznej, a namagnesowany – tylko jeden biegun igły.
5.Do biegunów magnetycznych dwóch magnesów sztabkowych przyczep
żelazne gwoździe. Sprawdź, co dzieje się , gdy zetkniemy magnesy
biegunami różnoimiennymi, a potem jednoimiennymi.
Odpowiedź:
Bieguny różnoimienne stykając się ulegają zobojętnieniu.
Gwoździe odpadną. Przy zetknięciu biegunów jednoimiennych
Nie nastąpi ich zobojętnienie – gwoździe nie odpadną.
6.Połóż magnes na trzech stalowych kulkach tak, jak na rysunku. Jak
zachowają się kule po podniesieniu magnesu do góry?
Odpowiedź:
Najsłabsze działanie pola magnetycznego magnesu
jest na środku magnesu. Środkowa kula odpadnie.
PROGRAM ZAJĘĆ POZALEKCYJNYCH DLA UCZNIÓW SZKOŁY PODSTAWOWEJ NR 9 w ELBLĄGU Z FIZYKI
mgr inż. Mirosława Semczuk
Wstęp
Doświadczenie jest nierozerwalnie związane z
możliwością łatwiejszego przyswajania wiedzy przez
ucznia.
Wykształca w uczniach zmysł obserwacji, możliwość
logicznego myślenia i wyciągania wniosków
dotyczących otaczającej rzeczywistości.
Uczeń, wykonując proste eksperymenty za pomocą
dostępnych przedmiotów (np. patyczki, linijka,
sznurek, plastelina), nabywa szeregu niezmiernie
ważnych umiejętności. Bawiąc się, wykonuje
konkretne pomiary i samodzielnie je opracowuje.
Dzięki wykonanym przez uczniów doświadczeniom,
nauczyciel zyskuje też gotowy materiał, pomocny
w przeprowadzeniu nowej lekcji lub podsumowaniu
poprzedniej.
Szczegółowe cele edukacyjne zajęć:
-zapoznanie z podstawowymi prawami opisującymi
przebieg zjawisk fizycznych, procesami,
-rozwijanie umiejętności badawczych; dokonywanie
obserwacji, przeprowadzanie eksperymentów,
-ukazywanie powiązań wiedzy zdobytej na lekcjach
z sytuacjami zachodzącymi w życiu codziennym
oraz innymi dziedzinami wiedzy,
-wykazywanie konieczności stosowania
doświadczenia jako sposobu weryfikacji hipotez,
-rozwijanie umiejętności manualnych przy
wykonywaniu indywidualnych doświadczeń.
Forma zajęć:
grupowa, zespołowa.
Metody:
słowne, badawcze.
Przykładowy scenariusz zajeć – Rola Słonca
Temat: Zjawisko odbicia światła
Cel zajęć:
Wiadomości:
Uczeń
-wyjaśnia prawo odbicia światła,
-opisuje zasadę powstawania obrazu w zwierciadle płaskim,
-określa przyczyny rozpraszania światła,
-podaje przykłady zjawisk odbicia, rozproszenia światła
w życiu codziennym.
Umiejętności:
Uczeń
-konstruuje promień padający i odbity od zwierciadła,
-rysuje obraz uzyskany w zwierciadle płaskim,
-wyjaśnia, kiedy następuje rozproszenie światła,
-podaje przykłady rozproszenia światła.
Postawy:
Uczeń
-starannie i estetycznie wykonuje rysunki,
-przekonuje się, jak ważną rolę spełnia wnikliwa obserwacja
zjawisk fizycznych z naszego otoczenia,
-mobilizuje się do poszukiwania wyjaśnień zjawisk
fizycznych, dzieląc się spostrzeżeniami i wiedzą
z kolegami.
Metody: słowne- pogadanka,
praca z zeszytem przy użyciu linijek i kolorowych kredek,
badawcze-doświadczenia uczniów.
Formy pracy: w zespołach, indywidualna.
Środki dydaktyczne: źródło światła (latarka, lampka ), zwierciadło
płaskie, folia aluminiowa, ława optyczna, bombki
choinkowe, zeszyty ,linijki, kredki.
Przebieg zajęć:
1.Faza wprowadzająca:
-czynności organizacyjne,
-uczniowie odpowiadają na pytania z własnej obserwacji:
a) Jakie znasz rodzaje źródeł światła?
b) Podaj przykłady naturalnych i sztucznych źródeł światła.
Odpowiedzi uczniów zawierają informacje:
- Źródła światła są naturalne i sztuczne. Naturalne źródła światła pochodzą od ciał, które same wytwarzają światło (Słońce, gwiazdy, naturalne wulkany, niektóre organizmy żywe: świetliki, ryby głębinowe, błyskawica). Sztuczne źródła światła wytworzył człowiek. Są to np.: świece, lampy naftowe i elektryczne, świetlówki, lasery.
c) Jakie dowody świadczą o prostoliniowym rozchodzeniu się światła?
- Prostoliniową naturę światła możemy zaobserwować w świetle lasera, podczas przechodzenia światła przez małe otwory np. : przez dziurkę od klucza lub przez korony drzew. Zjawisko cienia i półcienia potwierdza również zasadę prostoliniowego rozchodzenia światła.
d) Wyjaśnij zjawisko cienia i półcienia.
- Cień to obszar, do którego nie dociera światło, a półcień to obszar, gdzie światło dociera tylko częściowo.
Przykłady cienia i półcienia można wyjaśnić podczas zaćmienia Słońca i Księżyca (wyjaśnia nauczyciel).
2.Faza realizacyjna:
- wyjaśnienie uczniom, na czym będzie polegała ich praca na zajęciach:
Uczniowie zostają podzieleni na pięć zespołów czteroosobowych. Każda grupa dostaje do przestudiowania i opracowania to samo zadanie . Grupa ma za zadanie wykonać doświadczenie według karty pracy, przedyskutować osiągnięty rezultat, uzupełnić kartę pracy, porównać z rezultatami innych grup. W każdej grupie zostaje wybrany lider, sekretarz i sprawozdawca
3.Faza podsumowująca:
-sprawozdawcy prezentują wykonane zadania,
-uczniowie porównują je z innymi rezultatami,
-uczniowie wyciągają właściwe wnioski.
Bądź ostrożny w nauce, bo błąd w nauce to więcej niż grzech.
ZADANIE NR 1
Ustaw zwierciadło przed sobą, prostopadle do kartki papieru, położonej na stole tak, żeby zobaczyć w zwierciadle odbicie kolegi, siedzącego obok.
Czy potrafisz wyjaśnić, dlaczego tak się dzieje. Spróbuj narysować na tej kartce bieg promienia świetlnego.
Sprawdź, czy słusznie rozumujesz z kolegami w grupie.
Czy wiesz, na czym polega „łapanie zajączka”?
Prawidłowa odpowiedź do ZADANIA NR 1
Zachodzi zjawisko odbicia światła. Kąt padania równa się kątowi odbicia.
Promień, padając na powierzchnię zwierciadła, ulega odbiciu.
W „ łapaniu zajączka” wykorzystuje się zjawisko odbicia światła. Ustawiamy zwierciadło tak, żeby „złapać” światło słoneczne w nim, a następnie kierujemy je, korzystając z prawa odbicia światła, w stronę osoby lub przedmiotu.
ZADANIE NR 2
Ustaw zwierciadło przed sobą, prostopadle do powierzchni stołu. Kartkę oprzyj na swojej piersi tak, żeby była widoczna w zwierciadle. Spróbuj napisać swoje imię i nazwisko tak, żeby można było je odczytać w zwierciadle.
Napisz, jaki uzyskałeś obraz.
A teraz napisz to samo bez użycia zwierciadła. Napis odczytany w lustrze ma być poprawny.
Czy było łatwo wykonać to zadanie?.
Odpowiedź do ZADANIA NR 2
W zwierciadle płaskim powstaje obraz prosty, tej samej wielkości, w którym lewa strona przedmiotu zamieniona jest w prawą.
ZADANIE NR 3
Ustaw zwierciadło przed sobą. Zastanów się, gdzie powstaje obraz twojej osoby. Czy jest on realny? Uzupełnij do tego rysunek, korzystając z tego, co zobaczyłeś.
Odpowiedź do ZADANIA NR 3
Promienie świetne, odbite od zwierciadła, nigdy nie spotkają się z tej strony zwierciadła, co promienie padające. Natomiast przedłużenia promieni odbitych spotykają się w jednym punkcie.
Obraz zatem jest pozorny, prosty, tej samej wielkości.
ZADANIE NR 4
Ułóż na stole gładką folię aluminiową. Opisz, jaki obraz dowolnego przedmiotu w niej uzyskałeś.
Następnie pognieć folię i opisz, jaki obraz tym razem uzyskałeś. Uzupełnij rysunek.
Odpowiedź do ZADANIA NR 4
Światło promieni równoległych ulega odbiciu od powierzchni gładkich w tym samym kierunku. Obraz jest wyraźny, powstaje taki sam, jak w zwierciadle płaskim.
Od powierzchni chropowatej światło odbija się w różnych kierunkach. Takie odbicie nazywamy rozproszeniem światła. Nadal jednak prawo odbicia jest zastosowane.
ZADANIE NR 5
Przyjrzyj się swojemu odbiciu w dwóch różnych bombkach choinkowych. Wyjaśnij, jaki obraz uzyskałeś w każdej z nich. Gdzie jeszcze spotkałeś się z tym zjawiskiem? Czy jesteś w stanie wykonać do tego rysunek?
Odpowiedź do ZADANIA NR 5
W pierwszej bombce zachodzi zjawisko odbicia światła od powierzchni gładkiej, błyszczącej.
W drugim przypadku mamy do czynienia z rozproszeniem światła.
Podobne zjawiska zachodzą na mokrej i suchej tablicy szkolnej, na mokrym i suchym asfalcie.
Rola Słońca.
Temat: Zjawisko załamania światła.
Cel zajęć:
Wiadomości:
Uczeń
- definiuje zjawisko załamania światła,
- podaje przykłady występowania zjawiska załamania światła w przyrodzie i życiu codziennym,
- określa przyczyny załamania światła.
Umiejętności:
Uczeń
- projektuje i przeprowadza doświadczenie, wykazujące zjawisko załamania światła,
- rysuje bieg promienia na granicy dwóch ośrodków o różnej gęstości,
- opisuje zasady powstawania załamania promienia świetlnego.
Postawy:
Uczeń
- pracuje kolektywnie w grupie,
- wykazuje postawę koleżeństwa, solidarności i życzliwości,
- uświadamia sobie, jak wielką rolę mają odkrycia naukowe dla rozwoju cywilizacji,
- kształtuje w sobie szacunek dla ludzi nauki.
Metody: słowne- pogadanka, praca z zeszytem ćwiczeń i podręcznikiem,
badawcze- doświadczenia nauczyciela i uczniów.
Formy pracy: indywidualna, w zespołach.
Środki dydaktyczne: źródło światła (latarka, lampka), ława optyczna, szklanka, łyżka, zeszyty ćwiczeń, podręczniki, foliogram z odpowiedziami, grafoskop.
Przebieg zajęć:
1. Faza wprowadzająca:
- czynności organizacyjne,
a) Wyjaśnij, jak odbija się światło.
Odpowiedzi uczniów zawierają informacje:
- przy odbiciu światła od powierzchni gładkiej wypolerowanej, obraz powstaje taki sam.
- przy odbiciu od powierzchni chropowatej obrazu nie ma.
b) Jakie obrazy powstają w zwierciadle płaskim?
- w zwierciadle płaskim powstaje obraz pozorny, prosty, tej samej wielkości, strona prawa odpowiada stronie lewej w zwierciadle.
c) Na czym polega zjawisko rozproszenia światła?
- od powierzchni chropowatej światło odbija się w różnych kierunkach. Takie odbicie nazywamy rozproszeniem światła.
W każdym punkcie tej powierzchni następuje odbicie światła zgodnie z prawem odbicia światła.
d) Podaj przykłady, gdzie występują zjawiska odbicia światła.
- zjawisko odbicia występuje wtedy, kiedy przeglądamy się w lustrze, kiedy chcemy obejrzeć coś z tyłu bez oglądania się.
Zjawisko odbicia stosowane jest w łodziach podwodnych ( peryskopy), w światełkach odblaskowych np. w rowerze.
Światło rozpraszając się na różnych przedmiotach dostarcza nam informacji o tych przedmiotach.
2. Faza realizacyjna:
- przedstawienie tematu zajęć: Zjawisko załamania światła,
- krótka pogadanka na temat obserwacji zjawiska załamania światła z życia codziennego,
- zademonstrowanie przez nauczyciela doświadczeń za pomocą ławy optycznej zjawiska załamania światła na granicy dwóch ośrodków o różnej gęstości:
w płytce równoległościennej
w pryzmacie, gdzie następuje rozszczepienie światła na kolory od czerwonego do fioletowego.
- wyjaśnienie uczniom, na czym będzie polegała ich praca na lekcji w grupach czteroosobowych, każda grupa dostaje te same zadania ( 5), próbuje rozwiązać je.
3. Faza podsumowująca:
- następuje konfrontacja prac uczniów przez porównanie odpowiedzi własnych z podanymi na foliogramie,
- omówienie tych prac, wyciągnięcie wniosków.
Biedny jest tylko ten, kto nie ma wiedzy.
ZADANIE NR 1
Obejrzyj łyżeczkę zanurzoną w szklance z wodą z różnych stron. Kiedy widzisz taki obraz, jak na rysunku i dlaczego?
ZADANIE NR 2
Jesteś na basenie. Wpadła ci do wody moneta. W którym punkcie 1, czy 2 jest ta moneta? Jak to wytłumaczysz?
ZADANIE NR 3
Dlaczego nogi chłopca, stojącego w wodzie, wydają się krótsze niż w rzeczywistości?
ZADANIE NR 4
Na dnie kubeczka leży moneta niewidoczna dla patrzącego na nią Bartka. Dlaczego po wypełnieniu kubeczka wodą Bartek zobaczy monetę?
ZADANIE NR 5
Gdzie spotkałeś się ze zjawiskiem barwnym światła w przyrodzie? Wytłumacz, jak ono powstaje.
ODPOWIEDZI DO ZADAŃ
1.Jeśli szklankę z wodą ustawimy na wysokości wzroku tak, żeby wzrok
padał na granicę ośrodka woda- powietrze, to zauważymy załamanie
łyżeczki. Jest to dowód na to, że na granicy dwóch ośrodków o różnej
gęstości następuje załamanie światła.
2.Moneta znajduje się w punkcie 2. Na granicy powietrze- woda następuje
załamanie światła, co powoduje błędną ocenę głębokości.
3.Widzimy pozorny obraz nóg chłopca, który powstaje na przedłużeniu
promieni załamanych.
4.Moneta oświetlona jest światłem rozproszonym. Światło odbite od
monety pada na powierzchnię wody i tam następuje załamanie, po
czym wpada do oka obserwatora. Bez wody nie ma załamania i moneta
nie jest widoczna.
5.Ze zjawiskiem rozszczepienia światła spotykamy się przy powstawaniu
tęczy na niebie. Tysiące drobniutkich kropelek wody znajdujących się
po deszczu w powietrzu, są dla światła jak małe pryzmaty. Światło
załamuje się dwukrotnie, rozdziela na światła barwne- fioletowe na
dole, czerwone na górze.
PROPOZYCJE DOŚWIADCZEŃ ZJAWISK FIZYCZNYCH DŹWIĘK
1.Napełnij jednakowe, wysokie szklanki wodą (do różnych wysokości
słupa wody). Sprawdź, uderzając lekko metalową łyżką, kiedy
wysokość wydawanego dźwięku wzrasta, a kiedy maleje.
Następnie zamocuj w imadle brzeszczot metalowy, wydłużając
lub skracając ramię brzeszczotu. Sprawdź różnicę w wysokości
dźwięku i częstotliwość odchyleń brzeszczotu.
Odpowiedź:
Im mniej wody w naczyniu, tym dźwięk jest wyższy i ma większą
częstotliwość. Podobne zjawisko występuje podczas skracania
i wydłużania ramienia brzeszczotu. W jednym i drugim przypadku
maleje długość fali dźwiękowej, czyli wzrasta częstotliwość i
wysokość wydawanego dźwięku. Podobnie dzieje się podczas
skracania strun w instrumentach muzycznych.
2.Pusty wysoki słoik umieść na wysokości ust otworem wylotowym
słoika naprzeciw ust. Krzyknij do słoika. Następnie odłóż słoik i
krzyknij ponownie. Czy zauważyłeś różnicę w wydawanych dźwiękach?
Czy potrafisz to wyjaśnić?
Odpowiedź:
Różnica w dźwiękach jest zauważalna. W pierwszym przypadku
dźwięk odbija się od dna słoika. Powoduje to dłuższy okres
brzmienia dźwięku, gdyż dźwięk odbity od dna słoika dociera
do nas z pewnym opóźnieniem. Występuje tu zjawisko echa.
W drugim przypadku dźwięk ulega rozproszeniu.
3.Jeden kamerton widełkowy umocowano na pudle rezonansowym, a
a drugi taki sam kamerton znajduje się na sztywnej podstawce.
Po jednakowym pobudzeniu obu kamertonów do drgań okazało się,
że kamerton na podstawce i kamerton na pudle rezonansowym
wydają różne dźwięki. Jaki może być powód tej różnicy w głośności
i czasie drgań obu kamertonów? Na czym polega ta różnica?
Odpowiedź:
Po jednakowym pobudzeniu obu kamertonów do drgań okazało się,
że kamerton na podstawce wytwarza dźwięk cichy, ale przez długi
czas, natomiast kamerton na pudle rezonansowym wytwarza dźwięk
głośny, ale w krótkim czasie. Kamerton na pudle rezonansowym
pobudza do drgań powietrze wewnątrz pudła, wskutek tego szybciej
traci swoją energię.
MAGNETYZM
4.W jaki sposób mając igłę magnetyczną odróżnić, który z dwóch
kawałków stali jest namagnesowany, a który nie namagnesowany?
Odpowiedź:
Nie namagnesowany kawałek żelaza przyciąga dowolny biegun
Igły magnetycznej, a namagnesowany – tylko jeden biegun igły.
5.Do biegunów magnetycznych dwóch magnesów sztabkowych przyczep
żelazne gwoździe. Sprawdź, co dzieje się , gdy zetkniemy magnesy
biegunami różnoimiennymi, a potem jednoimiennymi.
Odpowiedź:
Bieguny różnoimienne stykając się ulegają zobojętnieniu.
Gwoździe odpadną. Przy zetknięciu biegunów jednoimiennych
Nie nastąpi ich zobojętnienie – gwoździe nie odpadną.
6.Połóż magnes na trzech stalowych kulkach tak, jak na rysunku. Jak
zachowają się kule po podniesieniu magnesu do góry?
Odpowiedź:
Najsłabsze działanie pola magnetycznego magnesu
jest na środku magnesu. Środkowa kula odpadnie.
